IMG_0297IMG_0298IMG_0299IMG_0300… η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται.

(Αρπάχτε και το σχετικό τραγουδοβίδεο για να μαθαίνουν οι νεώτεροι και να θυμόσαντε οι παλαιότεροι)

Ενόσω η μισή και βάλε ΕΛλάδα αυνανίζεται διανοητικώς με τα «λόγια μεγάλων ανδρών» (μάλλον τα μεγάλα λόγια ανάνδρων ανδρών) ο undantag τρωγόταν με τα ρούχα του να επισκεφθεί την Τετάρτη που μας πέρασε τα εγκαίνια της τελευταίας έκθεσης του Schirn «Art for the Millions» που θα συζητηθεί. Όχι – μόνο – γιατί είναι σνομπ, αλλά διότι η πρώτη ξενάγηση στο έκθεμα γίνεται συνήθως απ’ τον επιμελητή τον ίδιο!

Τι!;;;; Δε θα’στε καλά μάγκες! Exclussive event τα εγκαίνια!;; Ασταγδιάλα! Μα αφού η τέχνη αυτή είναι για τις μάζες το κέρατό μου! Στην κίνα του 1970, το έργο βλέπαν εκατομμύρια άνθρωποι το χρόνο. Και τώρα;

Ελισσόμενος επιδέξια ως κινέζος μανδαρίνος της δυναστείας των Μπλιάχ, χαριεντίστηκα, λάδωσα, υποσχέθηκα, εκβίασα, απείλησα, φίλους και γνωστούς στο χώρο… Και απέκτησα την πολυπόθητη πρόσκλησις στα εγκαίνια (όχι θα άφηνα τους κεφαλαιοκράτες τραπεζίτες να δουν πρώτοι αυτοί το έργο και να το μαγαρίσουν). Η τιμή της δόξης; Λογική (μισό μπουκάλι απ’ τα τελευταία 5ptn Tokaj του 1990, πιωμένο με καλή παρέα). Δε βαριέσαι, θα ξανανθίσουν τ’αμπέλια…

Το ερυθρό αντικείμενο του πόθου

Το ερυθρό αντικείμενο του πόθου

Mais je divague…  ολίγα δια το έργον.

Ένα χρόνο πριν αρχίσει η Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα του Μεγάλου Τιμονιέρη, μια ομάδα κινέζοι καλλιτέχνες (δάσκαλοι και φοιτητές της σχολής καλών τεχνών του Σετσουάν) δημιούργησαν ένα «μοναδικό» έργο. Ένα επικό έργο. Ένα ανθρώπινο έργο. Ένα τιτάνιο έργο. Ένα ρεαλιστικό έργο.

Η αυλή της είσπραξης της δεκάτης (Rent collection courtyard)

Περί τις 100 ανθρώπινες φιγούρες. Σε φυσικό μέγεθος. Σε παράταξη, αλληλουχία και συνοχή στο χώρο. Με μήνυμα.  Όχι, θυμίζουν και δε θυμίζουν τον στρατό από τερρακόττα που ένας εγωπαθής ηγεμόνας, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και εκατοντάδες χρόνια πριν, πήρε μαζί του στον τάφο.

«Ποιός έχτισε τη Θήβα την εφτάπυλη; Οι βασιλιάδες τάχα κουβαλήσαν τ’αγκωνάρια;» για να θυμηθούμε τον Μπρέχτ.

Το έργο είναι αφιερωμένο σε αυτούς που κουβαλούσαν τ’αγκωνάρια. Φτωχούς γεωργούς – δουλοπάροικους που αδυνατούσαν να πληρώσουν τη δεκάτη στον μεγαλοτσιφλικά τους, πουλούσαν τα παιδιά τους, έμπαιναν στη φυλακή, υπέμεναν φρικτές σωματικές τιμωρίες…  Ολ΄αυτά σε μια πορεία 70 και πλέον μέτρων, απ’το τέλος της ουράς για την καταβολή του φόρου μέχρι το πολυτελές γραφείο όπου κάθονταν ο γαιοκτήμονας και οι μπράβοι του και τη φυλακή των οφειλετών που δεν είχαν να πληρώσουν. Επειδή το έργο (κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης) κατακρίθηκε ως «όχι αρκετά επαναστατικό», η πορεία συμπληρώθηκε με μια χούφτα οπλισμένων νέων αγροτών – καταφανώς αηδιασμένων απ’την κατάσταση, που στρέφουν τα νώτα τους στις υπόλοιπες φιγούρες και -μόνοι αυτοί – ατενίζουν το κοινό. Την επόμενη φορά, ο γαιοκτήμονας το ξέρει, θα΄ρθούν με όπλα, όχι με τα γεννήματα της χρονιάς.

Χρόνια μετά τη σύλληψή του, το έργο είναι γροθιά στο στομάχι. Καταλαβαίνει κανείς με την πρώτη ματιά γιατί επηρρέασε την κινεζική επαναστατική τέχνη στα χρόνια που πέρασαν. Τα μάτια, οι χειρονομίες, η έκφραση, στεγνώνουν το συναίσθημα. Η οργή και η απόγνωση είναι τόσο πυκνές που κόβονται με το μαχαίρι.

Αφήνοντας τις εικόνες να μιλήσουν:IMG_0289IMG_0288IMG_0291IMG_0292IMG_0293IMG_0294IMG_0295IMG_0296IMG_0287

Η διοίκηση του Schirn, προφανώς από ευγένεια προς τους συνοδούς του έργου από την Ακαδημία των Τεχνών του Σετσουάν, όπου βρίσκεται το πρωτότυπο*, σχεδίασαν μια λιτή τελετή εγκαινίων, χωρίς φανφάρες. Ελάχιστα ειπώθηκαν για την περιπέτεια και την κριτική που δέχθηκε το έργο κατά την Πολιτιστική Επανάσταση, και σχεδόν τίποτε για τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής που το γέννησε. Η κινεζική αντιπροσωπεία, εξίσου αβρή, μίλησε περισσότερο για την επίδραση του έργου στο χρόνο και τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των εκμαγείων. Ίσως να ήταν καλύτερα έτσι – ένα τέτοιο έργο δε χρειαζόταν ιδεολογική προετοιμασία άλλωστε. Ο κατάλογος του έργου, καλαίσθητος και πληροφοριακός.

 

* Φυσικά οι αυθεντικές πήλινες φιγούρες δεν ταξίδεψαν στην Ευρώπη – θα ήταν παρακινδυνευμένο. Για τα εκμαγεία χρησιμοποιήθηκε μια καινούργια τεχνική,  που συνδυάζει τον μπρούντζο και το πλέξιγκλας. το αποτέλεσμα, ρεαλιστικότατο. Είναι η πρώτη φορά που οι κινεζικές αρχές έδωσαν την άδεια κατασκευής εκμαγείων για το σύνολο του έργου.

Advertisements

Το τηλέφωνο χτύπησε στις 10.15 το πρωϊ. Δύο καντάρια ζοχάδα. Οι συνήθεις ύποπτοι:

  • Undantag?
  • Χρμπφχ…
  • Ετοιμάσου, σε μισή ώρα περνάμε απ’το σπίτι σου για καφέ και γλυκό (sic) για να πάμε στη συνάντηση των αντικέρ μετά.
  • Μα, γύρισα σπίτι νωρίς χθες…
  • Ε, ωραία λοιπόν, πού το πρόβλημα;
  • Νωρίς το πρωϊ…
  • E, εντάξει, είπαμε θα πιούμε καφέ…

45 λεπτά, ένα κρύο ντους και ένα ristretto αργότερα, τρία άλλα χαμένα κορμιά προσάραξαν στο καθιστικό μου.

  • Ό,τι και να κάνω, ό,τι και να πω, δε θα με αφήσετε να αγοράσω τίποτε, ΄ντάξει;
  • Μα φυσικά, αστειεύεσαι; – ούτε εμείς θα πάρουμε τίποτε άλλωστε. Για να χαζέψουμε πάμε.
  • ΟΚ τότε.

120 λεπτά αργότερα

  • Μα δεν είναι υπέροχο!;
  • Είναι καταπληκτικό! 1908-1912;
  • Το πολύ. Ο συνδυασμός των χρωμάτων τόσο τολμηρός για την εποχή του! Θυμίζει εκείνο το κομμάτι που’χαμε δεί σ΄εκείνη τη γκαλερί στο … εκείνο το μισού μέτρου βάζο, που μόνο αν ληστέψεις τράπεζα το αγοράζεις…
  • Αυτό ήταν 1904-06. Πάντως, η λεπτομέρεια στα άνθη και τα σέπαλα, περίεργη. Είσαι σίγουρος ότι το φινίρισμα δεν έγινε στο χέρι;
  • Α-π-ο-κ-λ-ε-ί-ε-τ-α-ι, μη λες ανοησίες, σε αυτή την τιμή… λες;
  • Κοίτα αυτό εδώ το φυλλαράκι, πως διπλώνει, δε γίνονται μόνο με οξύ τα σχέδια αυτά…
  • Βoh… noοοο…
  • Ben sì!
  • Entschuldigen Sie, kann man auch mit Kredit- oder EC Karte zahlen?

5 λεπτά και μια ανάληψη αργότερα, κρατούσα προσεκτικά στα χέρια μου αυτό:

Άνθος - φύλλο που διπλώνει ρεαλιστικά
Άνθος – φύλλο που διπλώνει ρεαλιστικά

Ο Émile Gallé γεννήθηκε το 1846 στο Νancy της Λωρραίνης, μιας επαρχίας που σκαμπανέβαζε τους τελευταίους αιώνες μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Στην τελευταία σπούδασε και μαθήτευσε (Weimar, Ruhr) ο προτεστάντης καλλιτέχνης.

Γόνος καλλιτέχνη-επιχειρηματία, από νωρίς συνδύασε τις πρακτικές-επιστημονικές σπουδές (χημεία, ορυκτολογία, βοτανική) με μια σπάνια καλλιτεχνική φύση. Δεν είναι τυχαίο ότι επέλεξε τις (δυστυχώς, συχνά υποτιμούμενες) εφαρμοσμένες τέχνες. Εξαίρετος κεραμίστας και υαλουργός, περιζήτητος, στην εποχή του, επιπλοποιός, έθεσε στην υπηρεσία της τέχνης μια πλειάδα επιστημών. Τη βοτανική, για τα σχέδια των βάζων με φυτικά μοτίβα. Τη χημεία, για το χρωματισμό του γυαλιού και τη διάβρωσή του με οξύ (‘éffet camée).

Υπογραφή - διαβρωμένη με οξύ, 1907 ή μεταγενέστερη.
Υπογραφή – διάβρωση με οξύ, 1907+

Δεν ήταν όμως αιθεροβάμμων. Συνδύασε την καλλιτεχνική επιτυχία με την κερδοφόρα εμπορική δραστηριότητα  (εμπορικοί αντιπρόσωποι σε Ευρώπη και Αμερική, παρουσία σε πολλές διεθνείς εκθέσεις) και την κατοχύρωση των μεθόδων παραγωγής του με διπλώματα ευρεσιτεχνίας (ανήκουστο για καλλιτέχνη της εποχής). Στον ιδεολογικό, πολιτικό και κοινωνικό στίβο διακρίθηκε για την αγάπη του για τη φύση – πρώιμη οικολογική συνείδηση (πήγαινε κυνήγι χωρίς όπλο) και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου (επίσης, ήταν απ’τους πρώτους που υποστήριξαν δημόσια τον Dreyfus).  Πέθανε νέος, από λευχαιμία. Η γυναίκα του συνέχισε το έργο του. Η École de Nancy, της οποίας αναγνωρίζεται ως ο κυριότερος εκπρόσωπος, επιβίωσε και τα έργα που σχεδίασε μας τον θυμίζουν για πάντα, είτε πρόκειται για κομμάτια εκατομμυρίων σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές κροίσων (pièces uniques, 1, 2, 3, 4) είτε για την πιο banale παραγωγή του εργαστηρίου του, όπως το μικρό αγγειόσχημο βάζο στο περβάζι μου.

Αλλάζει ελαφρώς χρώμα με το φως (ποιός ξέρει τι οξείδια χρησιμοποίησε ο καλλιτέχνης)

Αλλάζει ελαφρώς χρώμα με το φως (ποιός ξέρει τι οξείδια χρησιμοποίησε ο καλλιτέχνης)

Και ολίγα για το έργο:

5.5 εκ ύψος – μέγιστη διάμετρος. Πράσινο – Ροζ – Πράσινο. Δύο μικρές ατέλειες στο άνω μέρος (υπερσυγκέντρωση χρώματος και σφαίρες αέρα κατά την παρασκευή). Διάβρωση με οξύ (πιθανό τρόχισμα με το χέρι σε ελάχιστες λεπτομέρειες στις πτυχώσεις των φύλλων). Υπογραφή: διαβρωμένη με οξύ – για κομμάτια που παρήχθησαν μετά το 19ο7.

Art nouveau: Μοtif floral (myosotis scorpioides? Melandrium rubrum? βοτανολόγος κανείς;)

 

 

Κλείνω με Proust (όχι θα σας άφηνα!):

«Le verrier Gallé est peut-être notre poète le plus génial.» (ο υαλοποϊός Gallé είναι ίσως ο πιο εκπληκτικός μας ποιητής)

M. Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs

ΥΓ: Η εκτίμηση ήταν αμοιβαία – τα πρώιμα έργα του Proust βρίσκονταν στη βιβλιοθήκη του Gallé.

(Πολύ) βασική βιβλιογραφία:

  • Philippe Thiébaut: Émile Gallé, le magicien du verre, découvertes Gallimard, Paris 2004
  • Tim Newark, Émile Gallé, Soline, London, 1989
  • Alastair Duncan – Georges de Barthe, Glass by Gallé, Thames and Hudson, London, 1984

UPDATE

Ζουμ στο κέρμα…

 

 

PRÉAULT, Antoine-Augustin (1809-1879) Le silence

PRÉAULT, Antoine-Augustin (1809-1879) Le silence

(διαβάζεται ακούγοντας)

Όσο ο Ομπάμας ορκιζόταν πλανητάρχης στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η αφεντιά μου  … αγρόν ηγόραζε!

Ένεκα το ρημάδι το μεροκάματο, εξέδραμα στο Βρυξελλοχώρι, όπου, – με εκλεκτή παρέα – παρακολούθησα μια παραγωγή στο θέατρο Le public, από τα ενδιαφέροντα μικρά θέατρα της Ευρωπαϊκής/Βέλγικης/Βρυξελλιώτικης πρωτεύουσας, με παράδοση στις ανεξάρτητες/πειραματικές παραστάσεις. Off Broadway, θα το’λεγε μάλλον ο Ομπάμας  αν το’χε ακουστά – ευτυχώς οι Βρυξέλλες Broadway δε διαθέτουν έτσι κι αλλιώς!  Το όνομα αυτής: «Η σιωπή των κομμουνιστών«.

Βασισμένο στα πρόσφατα κείμενα των παλαιμάχων μελών του PCI Vittorio Foa/Miriam Mafai/Alfredo Reichlin (Σσ: το βιβλίο κυκλοφορεί στα γαλλικά: Le silence des communistes, ISBN: 978-2-85181-635-1, éd. L’arche, Paris 2007 και στα ιταλικά: Il silenzio dei comunisti, ed. Einaudi, Torino 2004), το απλό (αλλ’όχι απλουστευτικό) θεατρικό (Festival d’Αvignon, 2007), σκηνοθεσίας Jean-Pierre Vincent με τους Patrizia Berti, Christian Crahay και François Sikivie, επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα εξής ερωτήματα:

  •  γιατί, χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού, οι άλλοτε υποστηρικτές του σωπαίνουν ενώ τα κάθε λογής φασισταριά και δεξιά παπαγαλάκια συνεχίζουν τον πόλεμο λάσπης; πενθούν οι κομμουνιστές το παρελθόν; το φοβούνται; ντρέπονται; σκέφτονται; ομφαλοσκοπούν;
  • ποια η σχέση των μελών του PCI με την «Επανάσταση»; γιατί το PCI άργησε τόσο να παραδεχθεί τα εγκλήματα του σταλινισμού και να απομακρυνθεί από το ΚΚΣΕ; γιατί απομόνωσε τους αντιρρησίες που κατήγγειλαν τη σοβιετική βαρβαρότητα, ταυτίζοντας το ιδανικό μιας δίκαιης κοινωνίας με τα τεκταινόμενα σε μια χώρα του κόσμου; γιατί η Σοβιετική Ένωση ανέλαβε για τους Ιταλούς τον κομμουνισμό «κατ’εργολαβίαν»; νοείται κομμουνισμός άνευ δημοκρατίας;
  • πώς και γιατί οι κομμουνιστές πέρασαν από το «εμείς» στο «εγώ»; σε τί οφείλεται η παρακμή της συλλογικότητας; τι έφερε κοθόρνους όπως τον Κράξι και ασυνείδητους όπως τον Μπερλουσκόνι στην εξουσία;
  • είναι επίκαιρες οι κομμουνιστικές ιδέες σε μια εποχή που η πολιτική εγκαταλείπεται, η έννοια της εργασίας μεταβάλλεται ραγδαία και η διαχείριση της γνώσης και της πληροφορίας γίνεται ολοένα και σημαντικότερη; είναι δυνατή η θέσμιση ενός σχεδίου κοινωνικής αλλαγής με επίκεντρο την εργασία; πρέπει να ξανασκεφθούμε την έννοια της τελευταίας;
  • ποια η στάση του κομμουνισμού έναντι της παγκοσμιοποίησης;

Οι απαντήσεις στα ερωτήματα, αμήχανες στην αρχή, μουδιασμένες, ψηλαφιστά στο ημίφως της παρούσης ιδεολογικής θολούρας, χειμαρώδεις προς το τέλος («το παρελθόν βαρύ. πρέπει κανείς να καταφέρει να το ξανά-σκεφτει, για να ανεβεί στους ώμους του και να μπορέσει να δει πιο μακρυά«). Σαν σε φούγκα του Μπαχ, οι τρεις φωνές περιπλέκονται και εναλλάσονται, παραλλάσσοντας το απλό αρχικό θέμα – με θεαματικά αποτελέσματα.  Αναδύεται για άλλη μια φορά απ’την ομίχλη η χαμένη αθωότητα της ιδέας – ο ανθρωποκεντρισμός, η άρνηση της ένοπλης βίας, ο αντιφασισμός, ο αγώνας για την καλυτέρευση της ζωής όσων δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Μιας ιδέας, που κατά τους συγγραφείς παραμένει επίκαιρη – άσχετα αν το περιβάλλον και τα μέσα επίτευξής της έχουν αλλάξει.

Η μορφή του βιβλίου (συλλογή επιστολών) υπαγόρευσε κατ’ανάγκην την μορφή του θεατρικού. Στην αρχή βλέπουμε τον αποστολέα να εκφωνεί το γράμμα του. Όσο ο διάλογος εξελίσσεται – και θερμαίνεται, βλέπουμε επίσης τις αντιδράσεις των παραληπτών. Η κορύφωση του έργου, ευρηματική… μετά την τελική συμφωνία και τις ευχαριστίες του Vittorio («προβοκάτορα» της ανταλλαγής απόψεων και ώρες ώρες συνήγορο του διαβόλου), οι τρείς παλαίμαχοι, με εφηβικό ενθουσιασμό, επιδίδονται σε ένα «διάλογο αλά μεσογειακά», μιλώντας όλοι μαζί για το «Τι να κάνουμε»!  Χωρίς να είναι τραγωδία, το τέλος του έργου πραγματικά «καθαίρει».

Μην πάτε αν σας αρέσει η Ντενίση, τα φορέματα και τα σκηνικά της. Θα απογοητευθείτε οικτρά. Το «θέατρο» συστεγάζεται με  σχολικό γυμναστήριο. Η αυλαία, πρωτόγονη. Τα σκηνικά, ένα παλιό τραπέζι, μερικές καρέκλες καφενείου, μπουκάλια νερό (δύσκολοι μονόλογοι!) και μια παλιά γραφομηχανή… ίσως η αίθουσα σύνταξης της Unità στα χρόνια της νεότητας των ηρώων, μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Η μουσική, στοιχειώδης.

Σε αντίθεση με το μνημειώδες της γραφής. Οτιδήποτε άλλο θα΄ταν ανούσιο, περιττό. 

Ελπίζω να δείτε την παράσταση ή να διαβάσετε το κείμενο. Θα σας αλλάξει – έστω και λίγο, έστω και για λίγο.  Αρκεί.

Κλείνοντας – εν είδει αντιδώρου – οι τελευταίες γραμμές του Vittorio. Θα σας χαραχθούν στο μυαλό.

«Et nous, les occidentaux, les gens des Lumières, les laïcs, ne devrions-nous pas nous demander comment il se fait que, quand nous voyons la religion coloniser tous les autres champs de la vie humaine, nous la nommons, théocratie, et quand nous voyons la politique coloniser tout autre champ de la vie humaine, nous la nommons absolutisme, alors que si la loi de l’argent tente de coloniser tout autre champ de la vie humaine, nous la nommons liberté?»

«Και εμείς, οι άνθρωποι της Δύσης, οι άνθρωποι των Φώτων, οι μη θρησκευόμενοι, δε θα πρεπε ν’αναρωτηθούμε πως γίνεται, όταν βλέπουμε τη θρησκεία να καταπατά τα εδάφη όλων των άλλων τομέων της ανθρώπινης ζωής, να την ονομάζουμε θεοκρατία, και όταν βλέπουμε την πολιτική να καταπατά τα εδάφη όλων των άλλων τομέων της ανθρώπινης ζωής, να την ονομάζουμε απολυταρχισμό, ενώ αντιθέτως αν ο νόμος της αγοράς προσπαθεί να καταπατήσει τα εδάφη όλων των άλλων τομέων της ανθρώπινης ζωής, να τον ονομάζουμε ελευθερία;»

ΥΓ: την ίδια περίπου ώρα, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, εν μέσω πτερών και πίπουλων, ο νέος πλανητάρχης έλεγε, στον πρώτο του δεκάρικο λόγο:

«Το ερώτημα δεν είναι αν η ελεύθερη αγορά είναι μια δύναμη θετική ή κακοποιός.Η δυνατότητα της αγοράς να παράγει πλούτο και να εξαπλώνει την ελευθερία είναι μοναδική.Η κρίση όμως μάς υπενθυμίζει πως χωρίς παρατηρητικούς οφθαλμούς πάνω της η αγορά μπορεί να καταστεί ανεξέλεγκτη. Ενα έθνος δεν μπορεί να ευημερεί για πολύ,όταν ευνοεί μόνο τους πλουσίους.»

Και εγώ κατάλαβα ότι πολύ καλά έκανα που πήγα στο – πραγματικό – θέατρο.

Ήταν να συμβεί ΚΑΙ αυτό.

Η τσέχικη προεδρία της ΕΕ_45373501_006712435-11, μετά τις πρώτες τρανταχτές γκάφες της στον τομέα της διπλωματίας, έχει βαλθεί να μας τρελάνει και στον τομέα του πολιτισμού!

Διαβάζω στο BBC ότι ένα έργο τέχνης έκτασης 16 τμ που εκτίθεται στο κτίριο του Συμβουλίου έσπειρε ανέμους ανάμεσα στα κράτη μέλη.

 

Πρόκειται για έναν συμβολικό χάρτη της Ευρώπης, που εκθέτει τα – κατά την άποψη του Τσέχου καλλιτέχνη – χειρότερα εθνικά στερεότυπα των κρατών μελών. Η Βουλγαρία είναι μια … τουαλέτα, η Ρουμανία Ντίσνευλαντ για βαμπιρ και η Γαλλία… απεργεί! Χειρότερα ακόμη, η Γερμανία σβαστικοφέρνει, και οι το – ευρωσκεπτικιστικό – Ηνωμένο Βασίλειο, λείπει απ’ το χάρτη… (Σημείωση δική μου: λές και η κυβέρνηση της Πράγας, που κρέμεται απ τα @@ της Αμερικής είναι η πιο φιλοευρωπαϊκή που υπάρχει. Αν είναι έτσι, καημένη Ευρώπη).

 

Για όσους αγνοούν τις τελετουργίες της Ινδιάνικης φυλής των Ευροκρατών, τη αναλήψει μιας νέας προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (κάθε εξάμηνο) το προεδρεύον κράτος μέλος είθισται να διακοσμεί την είσοδο, την αίθουσα υποδοχής και το σαλόνι του μεγάλου κυλικείου του Συμβουλίου (το τελευταίο έχει γεμίσει ξόμπλια – διότι μια άλλη Ινδιάνικη παράδοση θέλει ένα αντικείμενο από κάθε προεδρία να παραμένει εκεί…)

Δεν έχω ακόμα δεί την τσέχικη εγκατάσταση από κοντά. Την άλλη βδομάδα, αν όλα παν καλά, θα το φωτογραφήσω και θα ποστάρω λεπτομέρειες.

Ειρήσθω εκ των προτέρων, απεχθάνομαι την ιδέα. Αγαπώ την Ευρώπη – με τους αργούς ρυθμούς της, τις γραφειοκρατικές της συνήθειες, τις αδιάκοπες τεχνοκρατικές συζητήσεις περί του φύλου των αγγέλων. Την αγαπώ, ακόμη και αν, σε προηγούμενη ζωή, απεργάστηκα κάποιες από τις πιο αρνητικές πτυχές της. Η πείρα έχει αποδείξει, ότι η προσφυγή σε στερεότυπα εγκλωβίζει τους συνομιλητές και δε βοηθά στο διάλογο.

Απ’ την άλλη, η τέχνη είναι τέχνη, ακόμη και (κυρίως;) όταν μας τη σπάει! Εν τω άμα και το θάμα! Είμαι το … φωταδιστικό ισοδύναμο μιας μουστακαλούς θεούσας που τα σπάει μπροστά απ’το σινεμά που παίζει τον «Τελευταίο Πειρασμό;» Ελπίζω όχι.

to be updated …

Henri de Toulouse-Lautrec, La clownesse assise

Henri de Toulouse-Lautrec, La clownesse assise

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάζω στην «Ε» της περασμένης Παρασκευής ότι καλλιτέχνες πρόκειται να δικασθούν ενώπιον του Πλημμελειοδικείου Αθηνών επειδή συμμετείχαν σε παράσταση με τίτλο «Εγώ είμαι το Θείο Βρέφος».

 

Φυσικά, κανείς από τους καταγγέλοντες – εισαγγελείς δεν παρακολούθησε την παράσταση, άλλως θα ήξεραν ότι «Ηρωάς της δεν ήταν ο Θεάνθρωπος, όπως νόμιζαν, αλλά ένας «πειραγμένος» νεαρός που του τη «σβούρηξε» ότι είναι ο Χριστός και στο τέλος προέκυψε Βούδας.» (Σσ: Πότε Βούδας, πότε Κούδας, κτλ…)

 

Η μήνυση, σύμφωνα με την καλή εφημερίδα, έγραφε:

 

«Είναι εξοργιστικό στη χώρα μας να εμπαίζετε (sic) το ιερότατο πρόσωπο του Χριστού μας από τυχάρπαστους, ασήμαντους εμπαθείς «καλλιτέχνες». Και θα ήταν ακόμα πιο απαράδεκτο να μείνουν ατιμώρητοι. Για τον λόγο αυτό ζητούμε την ανώτατη ποινή για παραδειγματική τιμωρία, ώστε να αποφευχθούν στο μέλλον ανάλογα περιστατικά».

 

Η κατηγορία; Παράβαση του άρθρου 199 του Ποινικού Κώδικα, δηλαδή:

 

Καθύβριση θρησκευμάτων

Οποιος δημόσια και κακόβουλα καθυβρίζει με οποιονδήποτε τρόπο την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού ή άλλη θρησκεία ανεκτή στην Ελλάδα τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών.

 

Εντελώς τυχαία και χωρίς να γνωρίζω τη συγκεκριμένη υπόθεση, χρησιμοποίησα το άρθρο αυτό σε προηγούμενο ποστ ως παράδειγμα νόμου που «αναφέρεται σε ηθικές αρχές περασμένων εποχών».

 

Δεν είναι η πρώτη φορά που η τέχνη διώκεται στη χώρα μας ή αλλού (ενδεικτικά εδώ, εδώ και εδώ) – επιπλέον, το άρθρο της «Ε» λέει ό,τι πρέπει να ειπωθεί για την υποκρισία των μηνυτών, των εισαγγελέων, των τάχαμου θεοσεβούμενων θεούσων με το ένα φρύδι και το μουστάκι του Κολοκοτρώνη.

 

Εγώ θα’θελα να πω, με απλά λόγια, την άποψή μου για το ανωτέρω τερατούργημα άρθρου – που είναι απαράδεκτο να ισχύει σε μια δημοκρατική κοινωνία όπως (;) η Ελληνική. Άρχομαι λέγων:

 

  • Τι πάει να πει: «κακόβουλα»; Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται εννιά φορές στον Ποινικό Κώδικα – συνήθως σε θρησκευτικό περικείμενο (αρ. 198 κακόβουλη βλασφημία, αρ. 199 καθύβριση θρησκευμάτων, αρ. 200, διατάραξη θρησκευτικών συναθροίσεων, αρ. 365 προσβολή της μνήμης του νεκρού). Αν κακόβουλα θα πει «δόλια» δεν χρειάζεται καν να ειπωθεί – είναι το συνήθως συμβαίνον; Επίσης, πως αποδεικνύεται η κακοβουλία; Τι συμβαίνει αν δε γνωρίζω το τυπικό ή το δογματικό της θρησκείας που υποτίθεται ότι καθυβρίζω; Είμαι υποχρεωμένος να γνωρίζω;
  • Τι πάει να πει: «Καθυβρίζει» Ποια η διαφορά του «καθυβρίζω με οποιοδήποτε τρόπο» του άρθρου αυτού από το «προσβάλλω με λόγο ή με έργο» του άρθρου 361 (κοινή εξύβριση); Τι σημαίνει «με οποιοδήποτε τρόπο»; Το βήξιμο κατά τη διάρκεια κηρύγματος πιάνεται; Το πέρδεσθαι; Η άρνηση του σταυροκοπήματος; Η μεταβολή και επίδειξη των οπισθίων; Η αοριστία είναι ο εχθρός του δικαίου – σε ένα κράτος δικαίου, τουλάχιστον.
  • Γιατί η «Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία» προνομιακά αναφέρεται ονομαστικά; Γιατί αντιπαρατίθεται με «άλλη θρησκεία ανεκτή στην Ελλάδα;». Πιο ουδέτερο δε θα’ταν ένα απλό «κάθε θρησκεία ανεκτή στην Ελλάδα»; Επίσης, γιατί δημιουργείται η εντύπωση ότι η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι θρησκεία; Εκκλησία είναι!
  • Φυλάκιση μέχρι δύο ετών σημαίνει φυλάκιση από 10 μέρες μέχρι 2 χρόνια. Συγκριτικά, προς τέρψιν των μη νομομαθών, η ανθρωποκτονία εξ αμελείας τιμωρείται με ποινή από 3 μήνες μέχρι 5 χρόνια και η σωματική βλάβη από αμέλεια από 10 μέρες μέχρι 3 χρόνια. Κοντά πέφτουν…

 

Ρωτώ για να μαθαίνω…

 

Η άποψή μου, με δύο λόγια:

  • το άρθρο 199 ΠΚ συντάχθηκε από παπάδες για παπάδες – η αναφορά σε άλλες θρησκείες είναι φύλλο συκής. Οι συντηρητικοί συντάκτες της ποινικής μας νομοθεσίας το ανέχθηκαν και οι χειραγωγούμενοι πολιτικοί απλά το ψήφισαν
  • αν η «Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία» (όπως και ο κάθε ναός, ενορία κτλ) είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, η εφαρμογή της απλής εξύβρισης (10 μέρες – 1 χρόνο) αρκεί και με το παραπάνω αν κάποιος τους προσβάλει!
  • Οι λατρευόμενες από την «Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία» οντότητες – αν όντως υπάρχουν – δε νομίζω να προσβάλλονται ή να έχουν ανάγκη τους νόμους τους μίζερου Ελληνικού κράτους για να βρούν το δίκιο τους! Αν όντως προσβάλλονται ή έχουν ανάγκη τους νόμους της κοσμικής εξουσίας, δε μου γεμίζουν και τόσο πολύ το μάτι ως ανώτερα όντα, ειλικρινά…
  • Το γράμμα του άρθρου 199 ΠΚ είναι υπερβολικά αόριστο και ευρύ. Θεωρητικά, η απλή έκφραση γνώμης ή επιστημονικής θεωρίας μπορεί να εμπέσουν στο πεδίο εφαρμογής του.
  • Το άρθρο 199 ΠΚ αντίκειται στην συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (αρ. 5 Σ) στην αρχή nullum crimen nulla pοena sine lege clara (αρ. 7 Σ), στην ελευθερία της τέχνης, της επιστήμης, της έρευνας και της διδασκαλίας (αρ. 16.1 Σ).
  • Το άρθρο 199 ΠΚ αντίκειται επίσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (άρθρα 9 και 10). Μεταφράζω από πρόσφατη (25.01.07) απόφαση του ΕυρΔΑΔ στην υπόθεση CASE OF VEREINIGUNG BILDENDER KÜNSTLER v. AUSTRIA, όπου ένας καλλιτέχνης ζωγράφισε, μεταξύ άλλων, τον γνωστό ακροδεξιό Heider σε σεξουαλικές περιπτύξεις με τον Αυστριακό καρδινάλιο, εκσπερματώνοντας πάνω στη Μητέρα Τερέζα! Ο τίτλος του έργου; Αποκάλυψη! Έκρινε λοιπόν το ΕυρΔΑΔ – προεδρεύοντος του καθ. Ροζάκη  (Σσ: η μετάφραση αποσπασμάτων και οι υπογραμμίσεις δικές μου – για το κείμενο στα γαλλικά εδώ):

 

26. Το Δικαστήριο επαναλαμβάνει ότι η ελευθερία της έκφρασης … αποτελεί ένα από τα βασικά θεμέλια μιας δημοκρατικής κοινωνίας, και δη μια από τις βασικές προϋποθέσεις για κοινωνική και ατομική πρόοδο. … εφαρμόζεται όχι μόνο σχετικά με «πληροφορίες» ή «ιδέες» που αρέσουν ή θεωρούνται ακίνδυνες, αλλά επίσης και σχετικά με αυτές που προσβάλλουν ή ενοχλούν το Κράτος ή μέρος του πληθυσμού. Αυτή είναι η επιταγή του πλουραλισμού, της ανοχής και της αμεροληψίας χωρίς τα οποία δεν υπάρχει «δημοκρατική κοινωνία».Όσοι δημιουργούν, ανεβάζουν, διανέμουν ή εκθέτουν έργα τέχνης συνεισφέρουν στην ανταλλαγή των ιδεών και απόψεων που είναι απαραίτητες σε μια δημοκρατική κοινωνία. Συνεπώς το κράτος υποχρεούται να μην περιορίζει δυσανάλογα την ελευθερία έκφρασης….

 

Αυτά στο κρύο και ομιχλώδες Στρασβούργο….

 

Ελπίζω το Ελληνικό δικαστήριο να λάβει την φώτισή του από το φως της νομικής επιστήμης και της λογικής και όχι του αγίου πνεύματος – όχι άλλες ροχάλες από το ΕυρΔΑΔ, τουλάχιστον αυτό…

 

Για όσους φτάσατε ως εδώ, βραβείο το κατά Little Britain Θείο Βρέφος!

 

Για το θέμα έχουν γράψει επίσης και οι: theaterworld

UPDATE: Το Ιπτάμενο Μακαρονοτέρας μας λυπήθηκε – και εγώ αποδείχθηκα Κασσάνδρα – αθώοι οι κατηγορούμενοι!

Για την αθώωση επίσης: ροϊδης, theaterworld, doctor

Δε διάβασα την απόφαση και δε γνωρίζω το αιτιολογικό – ελπίζω να έχει και καμία μικρή obiter dictum παραγραφούλα για την ελευθερία της έκφρασης μέσα: ο Πρόεδρος – από την περιγραφή της εφημερίδας τουλάχιστον, δε δείχνει να είναι μέλος του Εφραίμ Club. Οψώμεθα.

Από τη δίκη, εντύπωση μου έκανε το εξής (πηγή «Ε»)

«Κάθε ταινία και παράσταση που έχει τον Χριστό, ανεξαρτήτως περιεχομένου, ακόμη και ο δημοφιλής «Ιησούς της Ναζαρέτ» του Τζεφιρέλι, είναι βλάσφημος;» ρώτησε ο πρόεδρος. «Ναι», απάντησε κατηγορηματικά η μηνύτρια.»

  • Ποιά η διαφορά αυτού του είδους πιστού Ορθοδόξου από έναν μουσουλμάνο που αρνείται την απεικόνιση του Μωάμεθ;
  • Αν κάθε ανα-παράσταση του Χριστού είναι βλάσφημη, γιατί οι εικόνες του Χριστού και των αγίων δεν είναι; Ποιός αποφασίζει περί της διαφοράς; 

Καλό Σαββατοκύριακο!

Αισθάνομαι την ανάγκη να γράψω για όμορφα πράγματα σήμερα, μέσα στη γενική μαυρίλα.

Το περιπλανώμενο τσίρκο της ζωής μου βρέθηκε τις δύο τελευταίες μέρες στο Λονδίνο για δουλειά. Καθώς τελείωσα νωρίς σήμερα – και αντί να με πιάσει καταναλωτική μανία με τη στερλίνα σε ιστορικά χαμηλή ισοτιμία έναντι του ευρώ, επισκέφθηκα 3 εκθέσεις, 2 από τις οποίες προτείνω ανεπιφύλακτα.

Α. Richard Serra στην Gagosian του Λονδίνου (King’s Cross).

Δεν είμαι μεγάλος θαυμαστής της σύγχρονης γλυπτικής, αλλά για τον Serra κάνω μια εξαίρεση, από τότε που είδα μια προηγούμενή του έκθεση στην Αμερική και αναζήτησα καταφύγιο απ’ τη βροχή κάτω απ’ τον όρθιο επιβλητικό όγκο του Fulcrum στη Liverpool St…

Aυτός ο νευρώδης και μινιμαλιστής Αμερικανοεβραίος με τον εφηβικό ενθουσιασμό όταν μιλά για τέχνη, ξέρει πως open-endedνα σε πάρει απ’ το χέρι. Τεράστιοι όγκοι βιομηχανικού ατσαλιού, χυμένοι σε φύλλα, ακουμπάνε ο ένας πάνω στον άλλο. Άλλοτε οξειδωμένοι άλλοτε βαμένοι μαύροι, άλλοτε με υποψία χρώματος. Άλλοτε ευθυτενείς και άλλοτε πάλι (στην πιο πρόσφατη δουλειά του καλλιτέχνη) κυρτοί.  Σχηματίζουν φυσικές σπηλιές-χαράδρες-μήτρες, μέσα στις οποίες αισθάνεσαι μυρμήγκι, με την καρδιά στο στομάχι, και τα βήματά σου ν’ αντηχούν στο μυαλό σου. Μια εμπειρία μαγική, μυητική σχεδόν – η ενατένιση του ουρανού (ή της οροφής!) αποκτά άλλο νόημα μέσα σε ένα γλυπτό του Serra.

Αν τυχόν βρεθήτε στο Λονδίνο, πρέπει οπωσδήποτε να κάνετε μια βόλτα μέσα στο open ended του. Περπατώντας μέσα του, δεν μπόρεσα να μη χασκογελάσω: το πρωϊ μόλις μιλούσα για open ended repurchase agreements, και τώρα!…

Άλλα δύο σημαντικά έργα που εκτίθενται είναι μια ατσάλινη στήλη – αφιέρωμα στον Πεσόα και ένα ζωγραφικό έργο με μαύρες επιφάνειες – σταδιακά εξελισσόμενες στο χώρο από ορθογώνια παραλληλεπίπεδα σε κύκλο.

B. Οι καλλιτέχνες του Aimé Maeght στην Royal Academy of Arts

Έξυπνη έκθεση της Royal Academy, με τέσσερεις καλλιτέχνες, που ήταν (ανά δύο) καλοί φίλοι μεταξύ τους και είχαν κοινό ατζέντη, τον Aimé Maeght, έναν από τους μεγαλύτερους Γάλλους γκαλερίστες στα μέσα του προηγούμενου αιώνα . Φυσικά, πίσω από κάθε επιτυχημένο άνδρα κρύβεται μια πανέξυπνη γυναίκα – η οποία μάλλον φορούσε τα παντελόνια αν κρίνουμε από τα τόσα πορταίτα που της αφιερώθηκαν. Τα παιδιά και τα εγγόνια της δυναστείας συνεχίζουν σήμερα το έργο τους (να και μια δυναστεία χρήσιμη, Γιωργάκη, Κωστάκη, ακούτε;).

Είπα ότι ο μινιμαλισμός στη γλυπτική μ’αφήνει αδιάφορο; Ο σουρεαλισμός όμως όχι! Λατρεύω τον Giacometti με τις υπέροχες (ως επί το πλείστον) γυναικείες του αφαιρέσεις, στις οποίες οι σύγχρονοί του τεχνοκριτικοί έβλεπαν τον αποτροπιασμό για τα εγκλήματα του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Σήμερα, συμφωνούν ότι η ύστατη αφαίρεση οφείλεται στην ηθελημένη ψυχρότητα και αποστασιοποίηση του καλλιτέχνη απ’ το μοντέλο του – για χάρης της καλύτερης διείσδυσης στον ψυχικό του κόσμο. Εκτός από την Όρθια Γυναίκα, εκτίθεται η τοτεμική Γυναίκα-Κουτάλι, και ο σκύλος, η αναπαράσταση ενός αδεσπότου του Montparnasse, του οποίου η συμμετρία και η αισθητική λεπτομέρεια ξαφνιάζουν. Πολύ καλή ιδέα να παρουσιασθούν τα χαρακτικά του Giacometti μαζί με τα γλυπτά του – και η εξαιρετική παρουσίαση του » προβλήματος » που τον απασχολούσε: η ακριβής συμμετρία μεταξύ των ματιών, των αυτιών και της άκρης της μύτης, σε αναζήτηση της οποίας σχεδίαζε υπερβολικά τα πρόσωπα στους πίνακές του.

Ο φίλος του Giacometti o Braque παραείναι σκοτεινός για μένα – ανακάλυψα όμως με ευχαρίστηση μερικά από τα ώριμα έργα του, εμπνευσμένα από… τη Θεογονία του Ησιόδου… τα πιο όμορφα αρχαϊκά μοτίβα μετά την αρχαική εποχή.

Δεν είμαι θαυμαστής του Miró ούτε του Calder. To δεύτερο τον θεωρώ περισσότερο μηχανικό παρά καλλιτέχνη (no offense meant, μηχανικοί), ιδιαίτερα με τα mobiles γλυπτά του – που μου θυμίζουν ινδιάνικους ονειροπιάστες σε εφηβικό δωμάτιο. Ο πρώτος σήμερα με εξέπληξε ευχάριστα, με δύο έργα του, ένα μη αφηρημένο (Nord-Sud) και άλλο ένα τόσο ατταβιστικό και τόσο προβοκατόρικο που θα έκανε ολόκληρη την Ιερά Σύνοδο να πάθει ομαδικό έμφραγμα (ακόμα το ψάχνω στο διαδύκτιο…).

Γ. Η απογοήτευση του απογεύματος ήταν η έκθεση της Royal Academy of Arts για το Βυζάντιο

Γιατί πήγα; Γιατί είχε φθηνότερο εισιτήριο (2 σε 1) αν συνδυαζόταν με τους σουρεαλιστές του Maeght και γιατί η φίλη μου η Πάολα μ’ έφαγε…

Σπόνσορες (καμαρώνουνε σα γύφτικα σκεπάρνια): τα ιδρύματα Κωστόπουλου (ALPHA) και Λεβέντη… τέτοια περηφάνια για την βυζαντινή τους καταγωγή, πρώτη φορά… Εκθέματα ατάκτως ερριμένα – ιστ0ρικές ανακρίβειες, απουσία συνεκτικών εκθεμάτων… ή απλά δε μου αρέσει η βυζαντινή τέχνη… θα επανέλθω.